Մեզ ձայն կարելի՞ է....

«ՄԵԶ ՁԱՅՆ ԿԱՐԵԼԻ՞ է....»
(Կենտրոնի լաւագոյն շրջանաւարտները իրենց տպաւորութիւնների մասին)

***

«Սփիւռք բառը հայութեան համար մեծ խորհուրդ ունի՝ որպէս մեր պատմութեան եւս մէկ հանգրուան՝ իր իւրօրինակ գրականութեամբ, մշակոյթով:
Սփիւռքահայ գրականութիւնը նոր աշխարհ էր ինձ համար, որը բացեց մտածողութեան նոր հուն դասախօսի շնորհիւ։ Իսկ այդ հունն ինձ համար այլեւս անշրջելի է:
Միշտ պայքար ձուլման, ուծացման, ամենօրեայ, «առանց երգի» նահանջի դէմ, դարձեալ ու կրկին հայահաւաքման, հայապահպանման հաւատ, որն անխորտակելի է. ահա՛ Հայկական Սփիւռքը, ահա՛ նրա իւրատիպ գրականութիւնը: Այս ամէնի գիտակցութեամբ ես կարող էի չհարստանալ, եթէ չլինէին «Սփիւռք» Կենտրոնը եւ Ս. Դանիէլեանը, որը հաւատում է իր սկսած գործին:
«Ով ուզում է մեծ խարոյկ վառել, նախապէս փոքրիկ ծղոտ է այրում», - կասէր Շեքսպիրը:
Շարունակականութի՛ւն, ուրեմն, «Սփիւռք» Կենտրոնի երախտաւոր երթին»:

ԼԻԼԻԹ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ (2003 թ. շրջանաւարտ)

***

«Չորս տարի սովորում էի Խ. Աբովեանի անուան մանկավարժական համալսարանում, երբ սկսեցինք ուսումնասիրել սփիւռքահայ գրականութիւնը: Արդէն կայունացած պատկերացումներս համալսարանական կրթութեան վերաբերեալ շրջուեցին, երբ ոտք դրեցի «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոն:
Ս. Դանիէլեանի ջանքերով այստեղ ստեղծուել են բոլոր պայմանները՝ կրթութիւնը բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար: Առողջ մրցակցութիւնը, որը արդիւնք է տարբեր մրցոյթների, նիւթի մատուցման իւրօրինակութիւնը, ստեղծուած հարուստ գրադարանը եւ, ի վերջոյ, Կենտրոնի անձնակազմի ջերմ վերաբերմունքը ընձեռում են լիակատար հնարաւորութիւն՝ խորութեամբ իւրացնելու աշխարհի տարբեր ծագերում ապրող հայութեան ստեղծած գրական արժէքները: Կենտրոնի՝ արդէն տարիներով ամրագրուած բարի աւանդոյթները, կրթական նախաձեռնութիւններն ու ծրագրերը ձեւաւորել են ուրոյն դիմագիծ, ինչը թոյլ է տալիս բարձրաձայնել, թէ այն համալսարան է համալսարանի մէջ»:

ԳՐԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆԵԱՆ (համալսարանի 2003 թ. շրջանաւարտ)

«Մենք անչափ հպարտ ենք: Բերկրալից մեր հոգիները անվստահութեան հիւանդութիւն երբեք չեն ապրելու, քանզի գիտելիքի ուժն է մեզ համակել, գրականութեան ամենազօր գօտին՝ կեանքի ընկալման ամենավառ գոյներով ներկուած, ամուր գրկել է մէջքը բոլորիս, իսկ միտքը, իր զարմանալի ճախրանքով, թւում է, իմացականութեան գագաթն է մեզ հասցրել:
Եկէք սիրե՛նք ու պահպանե՛նք այն ամէնը, ինչ տրւում է մեզ, եւ խոնարհուենք բոլոր նրանց առջեւ, որոնք իրենց հոգատար վերաբերմունքով վարակում են եւ ստիպում կեանքում գտնել գեղեցիկը, բարին, առաջնորդուել իրար սատարելու անկեղծ առաքելութեամբ»:

ԼՈԻՍԻՆԷ ՎԱՐԴՈՒՄԵԱՆ (համալսարանի 2003 թ. շրջանաւարտ)

***

«Ուսումնառութեան չորս տարիների ընթացքում կարող եմ համարձակօրէն խոստովանել, որ գրեթէ չեմ ճանաչել ճշմարիտ գրականութիւնն ու արուեստը: Միայն սփիւռքահայ գրականութեան դասընթացից յետոյ հասկացայ, որ գրականութիւնը նաեւ հոգեբանութիւն է, նաեւ փիլիսոփայութիւն է: Հասկացայ, որ գրականութիւնն ունի ներքին ծալքեր, որոնք պիտի բացես՝ քեզ բացայայտելու ճամբով: Սակայն մինչ այդ իւրացման համար բաւարար հմտութիւններ չէին տուել մեզ, ինչը, ի հարկէ, կրթական համակարգի անկարգութիւնից էր գալիս։ Հաւատացէք, սփիւռքահայ գրականութիւնը ինձ մօտեցրեց ինձ։
Այստեղ էր, որ դասախօսն օգնեց յաղթահարելու ներքին շատ խոչընդոտներ: Սկզբում կար նաեւ լեզուի խնդիրը, ուղղագրութեան թուացեալ դժուարութիւնը, սակայն մի քանի շաբաթ անց, ամէն բան դարձաւ հասկանալի եւ մատչելի: Այս ամէնը, ի հարկէ, շնորհիւ «Սփիւռք» Գիտաուսոմնական Կենտրոնի օրեցօր հարստացող գրադարանի եւ բարեխիղճ աշխատակիցների:
Ս. Դանիէլեանը, տիրապետելով մանկավարժական հոգեբանութեան նրբութիւններին, գիտի նաեւ ուսանողին խրախուսել: Պահը չուշացաւ: Նա էր, որ ինձ համարձակութիւն ներշնչեց. ես ելոյթ ունեցայ Սեւդա Սեւանի առջեւ, իր «Ռոդոսթօ ... Ռոդոսթօ ...» գրքի մասին էի խօսում, նրա կերտած կանանց մասին։ Ինչպիսի՜ ապրումներ ունեցայ... Ինձ վստահել էին առաջին անգամ։
Սփիւռքահայ գրականութեան դասընթացի աւարտին ամերիկահայ բարերար Հենրիկ Անասեանի հովանաւորութեամբ գրածս աւարտաշարադրանքի մեխը դարձեալ կանայք էին՝ այս անգամ՝ Վազգէն Շուշանեանի ստեղծագործութիւններում։ Ստացածս մրցանակի առթած յուզմունքը չեմ մոռանայ ողջ կեանքում։
Ուզում եմ շնորհակալութի՛ւն յայտնել սփիւռքահայ գրականութեան բոլոր նուիրեալներին, քանի որ նրանց շնորհիւ փոխուեց աշխարհայեացքս, լայնացաւ մտահորիզոնս։ Ես սկսեցի առանց երկմտելու իրերը կոչել իրենց անուններով»:

ԼՈԻՍԻՆԷ ՏՕՆՈՅԵԱՆ (համալսարանի 2004 թ. շրջանաւարտ)

***

«Իսկ ես միայն մի բան կ'ասեմ. այս գրականութեամբ սկսեցի ինձ մի փոքր աւելի լաւ հասկանալ, եթէ համարձակուեմ ասելու՝ բացայայտեցի ինքս ինձ՝ ճանաչելով Սփիւռքի տիրական դէմքերին։ Դասախօսս վստահեց իմ ուժերին, եւ ուրախ եմ, որ կարելին արեցի, թէեւ սկզբում նրանից, ինչ թաքցնեմ, վախ ու անհանգստութիւն ունէի, կարծես չէի սիրում։ Հիմա ուրիշ է։
Այդ նրա շնորհիւ է, որ աւարտական տարում մրցանակներ «կոտրեցի» ե՛ւ ամերիկահայերի, ե՛ւ ֆրանսահայերի շրջանում»։

ՔՆԱՐԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ (համալսարանի 2006 թ. շրջանաւարտ)