Իններորդ դասընթացներ

 

Յունիսի 23 - Յունլիսի 12
2008 թուական

Երեւանի Խ. Աբովեանի ան. Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնը, որն արդէն Սփիւռքի ուսուցիչների՝ նոր բովանդակութեամբ վերապատրաստութեան ութնամեայ եւ հայրենի ուսուցիչների արեւմտահայերէն, արեւմտահայ եւ սփիւռքահայ գրականութեան պատմութիւն առարկաների վերապատրաստութեան ութ դասընթացների փորձ է ձեռք բերել, 2008 թ. Յունիս-Յուլիս ամիսներին, իր աշխատանքային ծրագրերին համապատասխան, կատարեց ԼՂՀ Կրթութեան եւ Գիտութեան նախարարութեան պատուէրը եւ կազմակերպեց Արցախի հայոց լեզուի ու գրականութեան 28 ուսուցիչների վերապատրաստութեան մէկամսեայ դասընթացներ՝ արեւմտահայ լեզուից, արեւմտահայ եւ սփիւռքահայ գրականութիւններից։
Դասընթացները սպասարկում էին ԼՂՀից՝ ԿԳ փոխնախարար Սլաւիկ Ասրեանը եւ հանրակրթական վարչութեան պետ Տկն. Ռայա Մուսայէլեանը, Հայաստանից՝ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի անձնակազմը՝ տնօրէն Սուրէն Դանիէլեանի գլխաւորութեամբ։

Նախ, պէտք է ընդգծել այս վերապատրաստութեան նշանակութիւնը, որը երկրորդն էր ԼՂՀ կրթական համակարգի պատմութեան մէջ՝ ուսումնական խիստ այժմէական բովանդակութեամբ, մեթոդական նորագոյն չափորոշիչներով, Հայաստանի, Սփիւռքի եւ Արցախի գիտամանկավարժական առաջատար ներուժի նման ընդգրկումով, եթէ նկատի ունենանք մասնաւորապէս հայրենի ուսուցիչների համեմատաբար թոյլ պատրաստուածութիւնը արեւմտահայ ոլորտի հանրակրթական առարկաներից։ Երեք մասնագիտացումների համար՝ լեզու եւ զոյգ գրականութեան բաժիններ, իւրաքանչիւրին յատկացուած էր նուազագոյնը՝ 48 - ական ժամ։
Արեւմտահայերէնի դասընթացները վարում էին Սփիւռքից՝ ճանաչուած հայագէտ, Հայ Ամերիկեան Համալսարանի Պրօֆեսոր Րաֆֆի Սէթեանը (ԱՄՆ), ԼՂՀ-ից՝ Արցախի Պետական Համալսարանի հայոց լեզուի ամբիոնի վարիչ, դոցենտ Օֆելիա Բաբայեանը, իսկ Հայաստանից՝ Պրօֆեսոր Սուրէն Դանիէլեանը եւ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի մեթոդիստ Քնարիկ Աբրահամեանը:

Գրականութեան զոյգ դասընթացներին ներգրաւուած էին ԼՂՀ, Հայաստանի ակադեմիական եւ համալսարանական համակարգերի լաւագոյն մասնագէտները: Արցախի պետական համալսարանից հրաւիրուած էին գրականութեան ամբիոնի վարիչ, դոցենտ Անահիտ Աթայեանը եւ ամբիոնի Պրօֆեսոր Սօկրատ Խանեանը, գիտութիւնների թեկնածուներ Արտակ Ղուլեանը եւ Յովիկ Մուսայէլեանը, Հայաստանից՝ ԳԱԱ Արեւելագիտութեան ինստիտուտի աշխատակից, բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր Յասմիկ Ստեփանեանը, ԵՊՀ դոցենտ Սերժ Սրապիօնեանը, Խ. Աբովեանի ան ՀՊՄՀ Պրօֆեսոր, «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի տնօրէն Սուրէն Դանիէլեանը, Կենտրոնի մեթոդիստ Յովհաննէս Եղոյեանը, «Հիւսիսային» համալսարանի դասախօս, գիտութեան թեկնածու Վարդուհի Դաւթեանը։
Այս առումով անհրաժեշտ է խօսել դասաւանդութեան հաճելի, գրեթէ բացառիկ իւրայատկութեան մասին. բոլոր ուսուցիչները առիթն ունեցան ունկնդրելու անխտիր բոլոր մասնագէտներին, որոնց մեծ մասին ճանաչում էին եթէ ոչ լսարաններից, ապա դասագրքերից, մենագրութիւններից, գիտակրթական լայն ասպարէզից։

Դասընթացները սպասարկում էին եւ հովանաւորում ԼՂՀ ԿԳ նախարարութիւնը եւ Խ. Աբովեանի ան Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանը։
Հովանաւորներից նշենք ԱՄՆ «Չորս բարեկամներ» հիմնադրամի անդամներից՝ Ժիրայր Շահնազեանի անունը (Լոս Անճելըսի «Պոլսահայ Միութիւն» կազմակերպութիւն), որի աջակցութեամբ ապահովուեցին ԼՂՀ մասնագէտների դասաւանդութեան եւ մշակութային ծրագրերի իրագործումները։

Դասընթացներն ընթացան Ստեփանակերտի Եղիշէ Չարենցի ան. թիւ 7 միջնա-կարգ դպրոցում։ Բացումի արարողութիւն այդպէս էլ չկայացաւ իբրեւ այդպիսին։ ԼՂՀ ԿԳ Նախարար Վլադիկ Խաչատրեանը նախօրէին ընդունեց «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի տնօրէն Սուրէն Դանիէլեանին, կազմակերպական յանձնարարականներ տրուեցին փոխնախարար Ս. Ասրեանին։ Ուսումնական բովանդակային հեռանկարների մասին զեկոյց ներկայացրեց Կենտրոնի տնօրէնը։ Ձեռք բերուած պայմանաւորուածութիւնները երկու կողմերը յարգեցին ողջ ուսումնառութեան ընթացքում։
Դրանցից նշենք Կիրակի օրերը աշխատանքային համարելու, աշխատանքային օրերին չորս մուտք կազմելու որոշումները, որոնք սիրով ընդունեցին դասընթացին մասնակից քսանութ ուսուցիչները, քանի որ, թէեւ ընդհանուր առմամբ կրճատուեցին դասընթացի օրերը, այնուամենայնիւ ժամերը պահպանուեցին դեռ մի բան էլ աւելիով։
Դասերն սկսուեցին մասնագէտների ժամանման հենց յաջորդ օրը՝ 2008 թ. Յունիսի 23-ից։
Խմբի օրական ծանրաբեռնուածութիւնը կազմում էր վեցից ութ ժամ՝ երեք կամ չորս առարկայ։ Սահմանուած ժամակարգի համաձայն՝ մէկ մուտքի տեւողութիւնը կազմում էր մէկ ժամ տասը րոպէ։
Յուլիսի 12-ին կայացան ամառային դասընթացների ստուգարքները, որոնք բարձր եւ բաւարար նիշերով յանձնեցին վերապատրաստուող Արցախի հանրակրթական դըպրոցների հայոց լեզուի եւ գրականութեան 28 ուսուցիչներ։

Օրուայ երկրորդ կէսին փակման հանդիսաւոր արարողութիւնն էր. ներկայ էին ԼՂՀ ԿԳ Նախարարն ու փոխնախարարը, նախարարութեան եւ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի տնօրէնը, նախարարութեան ու Կենտրոնի աշխատակիցներ, դասախօսներ, մասնակից ուսուցիչներ, ԶԼՄ ներկայացուցիչներ, մտաւորականներ, հիւրեր։ Ողջերթի խօսքերով ուսուցիչներին դիմեցին ԼՂՀ ԿԳ նախարար Վլ. Խաչատրեանը, Կենտրոնի տնօրէն Ս. Դանիէլեանը, ԵՊՀ դոցենտ Ս. Սրապիօնեանը, Արցախի պետական համալսարանի դասախօսներ Ա. Աթայեանն ու Ս. Խանեանը, ուսուցչուհիներ Մ. Բալայեանը եւ Ա. Խասապետեանը։
ԼՂՀ ԿԳ նախարարն իր խօսքում նշեց, որ աշակերտների արեւմտահայերէն, արեւմտահայ ու սփիւռքահայ գրականութիւն առարկաների վատ իմացութեան պատճառները խորքային են՝ կրթամշակութային թոյլ կապերի արդիւնք, մասնագէտների խիստ պակասի հետեւանք, յիրաւի հայագիտական առարկաներին յատկացուած ժամաքանակը անբաւարար է յաջողութիւններ արձանագրելու ակնկալութեան դիմաց: Նա շնորհակալութիւն յայտնեց «Սփիւռք» Կենտրոնին այս կրթական նախաձեռնութեան, դասախօսներին՝ նուիրումով աշխատանքի համար։

Բարձր գնահատելով վերապատրաստութեան մակարդակն ու որակները՝ Սփիւռքից ժամանած դասախօս Րաֆֆի Սէթեանին (ԱՄՆ) փոխնախարար Ս. Ասրեանը յանձնեց ԼՂՀ ԿԳ Նախարարութեան Պատուգիր։

Սուրէն Դանիէլեանն իր հերթին, նախ, գոհունակութիւն յայտնեց պետական բարձր հիւրընկալութեան համար, իրենց տրուած գործելու լայն հնարաւորութիւններից։ Ընդգծեց, որ այս դասընթացը երկրորդն է 2005ից ի վեր, որ կազմակերպել են յատուկ Արցախի ուսուցիչների համար, եւ առաջինը՝ Արցախի հողի վրայ։
Կենտրոնի տնօրէնը մասնաւորաբար կանգ առաւ իրենց դասընթացների ռազմավարական եւ մարտավարական խնդիրների վրայ, որոնց վերջնական նպատակը Հայաստան - Արցախ - Սփիւռք կրթական եռամիասնութեան առանցքի ձեւաւորումն է: Նա անդրադաձաւ նաեւ Արցախում արդէն երկու տարի անցկացուող փորձնական մեկամեայ ծրագրերին, որին մինչ այժմ մասնակցել են Ասկերանի երկու գիւղերի, Մարտունու եւ Ստեփանակերտի չորս դպրոցներ եւ խոստացաւ, որ համագործակցութիւնը արդէն Սեպտեմբերից շարունակական է լինելու, ընդգրկուելու են հինգ նոր դպրոցներ:

Ս. Դանիէլեանը դասընթացների կազմակերպման եւ բարձրորակ դասախօսութիւնների համար Երեւանի Խ. Աբովեանի ան. Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի ռեկտորի անունից Համալսարանի Պատուոգրեր յանձնեց ԼՂՀ ԿԳ նախարար Վլադիկ Խաչատրեանին, փոխնախարար Սլաւիկ Ասրեանին, Արցախի Պետական Համալսարանի երկարամեայ անխոնջ Պրօֆեսոր Սօկրատ Խանեանին։
Միւս ելոյթ ունեցողներն արժեւորեցին մասնագէտների եւ ուսուցիչների մեկամսեայ տքնաջան աշխատանքը, բարձր գնահատեցին դասընթացների նշանակութիւնը, կարեւորեցին հայ ուսուցչի դերը արեւմտահայ եւ սփիւռքահայ լեզուամշակութային արժէքների պաշտպանութեան խնդրում։

Ուսուցիչների համար վրայ հասաւ յուզիչ պահը՝ վկայագրերի յանձնումը, որոնք ստորագրել էին՝ ԼՂՀ ԿԳ նախարարը, Խ. Աբովեանի անուան Մանկավարժական Համալսարանի ռեկտորը եւ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի տնօրէնը։
Բարձր ու անմիջական են տպաւորութիւնները. ԵՊՀ դոցենտ Սերժ Սրապիօնեանը, որը հասցրել է գերել ուուցիչներին ու մղել ինքնուրոյն գնահատութիւնների, խոստովանում է. «Արցախի ուսուցիչներն ինձ հաճելիօրէն զարմացրին: Երեւանի ուսուցիչները մի տեսակ, կարծես, պարտադրանքով են մասնակցում վերապատրաստութեան տարբեր դասընթացներին, իսկ սովորելու մէջ պարտադրանքն անընդունելի է: Ես ափոսանքով եմ հեռանում Արցախից. այստեղ տեսայ ջանասէր ուսուցչին, որը դժուարութիւններից չի խուսափում անգամ ուսումնական «տարիքն անցնելուց յետոյ»։ Իմ մէջ արդէն միտք է յղացել, որ նորից պիտի վերադառնամ: Գուցէ մէկ - երկու տարի դասաւանդեմ Արցախի պետական համալսարանում»:

Խանդավառուած ուսուցիչները խօսում էին դասաւանդութեան մէջ յաճախ հանդիպող գորշութիւնից իրենց այս ակամայ «լուսաւոր ազատագրութեան» մասին, որ ընձեռել է «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնը:
«Այս կարճ միջոցում նրանք կարողացան մեր մէջ սերմանել արեւմտահայ մշակոյթի, լեզուի հանդէպ նոր սէր, ինչը մենք անպայման կը փոխանցենք մեր սերունդներին», - ասաց խմբում առաջին ցուցանիշներ ձեռք բերած Մանուշ Բալայեանը, որն աշխատում է Ստեփանակերտի թիւ 2 դպրոցում:

Իր ելոյթում հադրութցի ուսուցչուհի Արփիկ Խասապետեանը անկեղծօրէն խոստովանեց. «Եթէ ինձ ասէին, որ դասընթացները երկարաձգւում են եւս մի քսան օրով` ես կþուրախանայի»:

Արցախի հեռուստաընկերութիւնը, ռադիօն եւ օրաթերթերը այսօր էլ շարունակում են անդրադառնալ անցկացուած բացառիկ դասընթացներին՝ տպագրելով շահեկան ակնարկներ, խոհեր, կարծիքներ, հարցազրոյցներ: Դրանցից նշենք Լաուրա Գրիգորեանի «Սփիւռք»ի ազգանպաստ գործունէութիւնն Արցախում» («Ազատ Արցախ», Յուլիս 15), Անուշ Սարումեանի «Մենք կարող ենք սովորելով սովորեցնել» («Ակունք», Յուլիս 31) եւ «Լեզուն մտածողութիւն է. այն պաշտպանել՝ նշանակում է ապահովել մեր վաղուայ օրը» («Ազատ Արցախ», Յուլիս 10), Մելանիա Միլոնեանի «Հոգու եւ մտքի խրախճանականներ» («Լուսարար», Օգոստոս 5) արժեքաւոր հրապարակումները։
Ուսուցիչների ջանքերով կազմակերպուեց հրաժեշտի սիրոյ անմոռաց սեղան։

 

Վկայագրեր ստացած ուսուցիչների ցանկ

1. Աթանէսեան Նելլի Մարտակերտ, Առաջաձոր
2. Ալավերդեան Շուշան Մարտակերտ, Չլդրան
3. Ալեքսանեան Անուշ Ստեփանակերտ, թիւ 11 դպրոց
4. Ասատրեան Աննա Քաշաթաղ, Արծուաշէն
5. Ասլանեան Դիանա Մարտունի, Սարգսաշէն
6. Բալայեան Մանուշ Ստեփանակերտ, թիւ 2 դպրոց
7. Բաղդասարեան Գայիանէ Ստեփանակերտ, թիւ 5 դպրոց
8. Գալստեան Յասմիկ Ստեփանակերտ, թիւ 8 դպրոց
9. Գալստեան Սուսան Ասկերան, Նորագիւղ
10. Գրիգորեան Սվետլանա Հադրութ, Մարիամաձոր
11. Դոլուխանեան Միրա Ստեփանակերտ, թիւ 12 դպրոց
12. Եարամիշեան Լիւդմիլա Ստեփանակերտ, թիւ 7 դպրոց
13. Եաւրումեան Մամիկոն Քաշաթաղ, Կովսական
14. Թադէոսեան Արփինէ Քաշաթաղ, Այգեհովիտ
15. Իշխանեան Օլգա Շուշի, թիւ 2 դպրոց
16. Խասապետեան Արփիկ ք. Հադրութ
17. Մելքումեան Կարինէ Ստեփանակերտ, թիւ 3 դպրոց
18. Մելքումեան Ռիմա Ստեփանակերտ, թիւ 6 դպրոց
19. Միլոնեան Մելանիա Ստեփանակերտ, թիւ 1 դպրոց
20. Մնացականեան Շամամ Ասկերան, Աւետարանոց
21. Յակոբեան Կարինէ Ասկերան, Այգեստան
22. Շիրոյեան Ամալիա ք. Ասկերան
23. Պօղոսեան Նունէ Մարտունի, Հերհեր
24. Սահակեան Քնքուշ Հադրութ, Տումի
25. Սարգսեա ն Զարինէ Մարտունի, Ճարտար
26. Սարգսեան Մելինէ Շահումյան, Նոր Էրքէջ
27. Սարումեան Անուշ Ստեփանակերտ, թիւ 1 դպրոց
28. Քալաշեան Ալվինա Հադրութ, Մեծ Թաղեր