2002 – 2003 ուսումնական տարի


ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԷՆԻ ԵՒ ՆՐԱ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ

ԱՌԱՋԻՆ ՀՈՒՆՁՔԸ ՀԱՅՐԵՆԻ ՎԱՐԺԱՐԱՆՆԵՐՈՒՄ

 

Տարուայ ուսուցիչներ


Դանիէլեան Անուշիկ (Երեւանի թիւ 170 դպրոց, 8-րդ դասարան)
Օշխերելի Սվետլանա (Երեւանի թիւ 163 դպրոց, 8-րդ դասարան)


Դասընթացը քաղաքի Աւան արուարձանում գտնուող թիւ 170 դպրոցի 8-րդ դա--սարանում առաջ բերեց կրթական հաճելի իրարանցում։ Դպրոցի տնօրէն Սուսան Փարսադանեանը պատմում է, որ որոշակի ռիսկի խնդիր էր հե՛նց այդ դասարանի ընտրութիւնը, քանի որ միջին կարգի վերջին դասարանն է եւ տարին քննութիւններով է փակում, ինչը լրացուցիչ ծանրութիւն է աշակերտութեան համար։

Դասարանի համար նոր էր եւ ուսուցչուհին՝ Անուշիկ Դանիէլեանը։ «Իսկապէս հարկ եղաւ քրտնաջան աշխատանք տանել, ասում է փորձառու տնօրէնը, եղաւ անգամ մի պահ, որ մեզ թուաց, թէ աշակերտները չեն կարողանալու յաղթահարել լեզուական, ինչու չէ՝ հոգեբանական պատնեշները։ Բայց մենք հաւատացինք մեր ուսուցչուհուն»։

Տնօրէնի սենեակում ուրուագծւում են ուսումնական աշխատանքի մէջ նորարարութիւնն ու առօրեայի բերած տագնապները։ «Արդէն մեր աշակերտը գրականութեան ու լեզուի հարցերին ժամանակի թելադրանքով մօտենում է ոչ այնպիսի սիրով, ինչպիսին մենք պիտի ցանկանայինք», շեշտում է տնօրէնը։ Եւ նա ճիշդ է . քաղաքականտնտեսական անվերջանալի դժուարութիւնների այս պարագային, շուկայական արժէքների տիրապետութեան դիմաց բարոյական աւանդական համակարգի այս նահանջի դարում, գաղտնիք չէ, գիրքն ու նրա խորհուրդը թւում են կարծես անկարեւոր։ Յաջողակ գործարարն ու ուժի կրողները երբեմն աւելի են կողմնորոշում մեր պատանիներին, քան գրքերից յորդացող վեհ զգացումները։ Հիմա ո՜վ է գիրք կարդում ...

Զարմանալը զարմանանք, որ այս դպրոցում կարդում են, որ ուսուցչուհուն՝ Ա. Դանիէլեանին յաջողուել է գլխաւորը՝ իր տասնհինգամեայ աշակերտներին կապել արեւմտահայերէնին, որոշ չափով վարժեցնել օտարացած ուղղագրութեան, սիրել տալ կիսածանօթ լեզուն, բացել հոգեւոր նոր աշխարհ, զօրացնել հայ գրականութեան ճանաչողական հիմերը՝ Դուրեան, Մեծարենց, Պարոնեան, Օտեան, Շանթ, Վարուժան, Կ. Զարեան, Համաստեղ, Շահնուր, Զահրատ, Իշխան, Խրախունի, Հատտէճեան ...։

Ապրիլի 22-ին, Եղեռնի յիշատակութեան օրուայ նախօրէին, դասարանն ու ուսուցչուհին, էապէս յուզուած, իւրատեսակ հաշուետուութիւն էին տալիս դպրոցի ուսուցիչներին, ծնողներին, հիւրերին, միւս աշակերտներին, թէ ինչի են հասել իրենք այս մէկ տարուայ ընթացքում։ Հիւրերի թւում էին՝ ՀՀ ԿԳ փոխնախարար Աիդա Թոփուզեանը, «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի աշխատակիցները, դասախօսներ, մտաւորականներ։
Լեփ լեցուն դահլիճում թեւածում էր արեւմտահայերէնը։

Օրուայ «հերոսը» 125 ամեայ Վահան Թէքէեանն էր, որի դերը ստանձնել էր փոքրամարմին Դաւիթը։ Բեմը գեղարուեստական պայմանականութեամբ խմբագրատուն էր, ուր տառապած բանաստեղծի մտատիպարի առջեւ տողանցում էին Եղեռնին զոհ գնացած գրչեղբայրները, ազգային ճակատագրի ծնունդ խոհերը, սիրոյ անաղարտ երգերը, ժողովրդի պարզ մարդիկ՝ արեւմտահայ տարազ հագած։ Բեմում բոլոր 17 աշակերտները՝ Կարինէն, երկու Անիներր, Աննան, Ելենան, Լիանան, Գարիկը, Քրիստինէն, Մհերը, Կարէնը, միւսները ունէին իրենց դերը, իրենց խօսքի ու գնահատութեան ծանրութիւնը, որ տանում էին առաջին պահերի կաշկանդուածութիւնից յետոյ նկատելի վստահութեամբ։ Չէին խաղում, չէին արտասանում։ Ապրո՛ւմ էին։ Մասնաւորապէս տպաւորում էր նամակատարի դերն ստանձնած Գագիկը, որը, ըստ մտայղացման, բանաստեղծին կապում էր, մի կողմից մեծ աշխարհին, միւս կողմից՝ յիշատակների թարգմանն էր, պատմութեան ու մեր ժամանակի կապաւորը։
Սրտառուչ էր ՀՀ ԿԳ փոխնախարար Տիկին Աիդա Թոփուզեանի գնահատանքի խօսքը։ Այն ուղղուած էր աշակերտներին, որոնք իրապէ՛ս յուզեցին իրեն՝ ոգեկոչելով իր իսկ արեւմտահայ արմատների առթած հպարտութիւնը, այն ուղղուած էր ուսուցչուհի Ա. Դանիէլեանին, որ մէկ տարի շարունակ ճշմարիտ հայրենասիրութիւն եւ մարդկային զգացումների աւազան է բացել իր սաների առջեւ։ «Վերամբարձ ճառեր պէտք չեն նոր սերնդի համար։ Ահա՛ գործնական արդիւնքը։ Այս աղջիկներն ու տղաները, իսկ ես հրճուեցի այսքան տղաներ տեսնելով դպրոցական բեմի վրայ. գիտեմ, թէ ինչքան դժուար բան է այս տարիքին տղաներին բեմ բարձրացնելը, այս աղջիկներն ու տղաները վաղը կեանք կը մտնեն բարձր հոգու պաշարով, ինչի կարիքն այսօր արդէն մենք շատ ենք զգում»։

Աշակերտներին ուղղուած շնորհաւորանքի իր խօսքում «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի տնօրէն, բանասիրութեան դոկտոր, Պրօֆեսոր Սուրէն Դանիէլեանը յոյս յայտնեց, որ այստեղ մենք ստացանք թերեւս գլխաւոր դասը. արեւմտահայ եւ արեւելահայ գրականութիւնների միասնական ճանաչման մէջ է մեր հոգեւոր նկարագրի ամբողջութիւնը։

Եւ ամենավերջում հնչած Վ. Թէքէեանի «Ես սիրեցի» բանաստեղծութեան մեկնաբանութեան մէջ նրան գրաւեց մի նոր իմաստ. աշակերտները ուսուցչուհու հետ հաւաստում էին, որ մէկ տարուայ ընթացքում սովորելով, իւրացնելով՝ սիրեցի՛ն արեւմտահայ գրականութիւնը, նրա ոսկեղենիկ լեզուն, որ թէեւ ունի որոշ «հեռաւորութիւն» մեր ունկերի համար, սակայն ցուցաբերած հետեւողական նուիրումը այդ «հեռաւորութիւնը» յաղթահարելու հրաշալի վկայութիւնը դարձաւ։

Եւ վերարժեւորելով բանաստեղծի յայտնի վիճարկումը՝ թէ «Ո՞վ կարդալ սիրտը գիտէ», մեր երեխաները հաստատեցին՝ «Մենք կարդալ սովորեցինք արեւմտահայ գրականութեան սիրտը»։

 

ՍՎԵՏԼԱՆԱ ՕՇԽԵՐԵԼԻ
Երեւանի թիւ 163 դպրոցի ուսուցչուհի

Դասաւանդելու ընթացքում, ի հարկէ, դժուարութիւններ եղել են` կապուած դպրոցի միայն մէկ դասարանում արեւմտահայերէն անցնելու հետ: Կարծես առարկան դառնում է դասարանի սեփականութիւնը, եւ զուգահեռ խմբերի հետ ստեղծւում են բախումնային պահեր։
Այնուհանդերձ, ինձ միշտ հիացրել եւ ոգեւորել է երեխաների աշխատասիրութիւնը առարկայի հանդէպ:
Ինչի՞ կարիք ենք զգացել. կարծում եմ, արեւմտահայ գրական լեզուի, կենդանի խօսքի, հնչողութեան՝ ձայներիզ, ֆիլմ, շփում արեւմտահայերի հետ, ահա այն, ինչն իսկապէս խնդիր էր ուսուցման ընթացքում:
Աշակերտներիս հետ եկել ենք այն համոզման, որ միայն համայն հայութեանը միասնական տեսնելու մեծագոյն ձգտումը կարող է յաղթահարել անհնար թուացող բոլոր խոչընդոտները:


2003 թ. սկսած փորձնական Ծրագիրը իրագործուել է միայն 9¬րդ դասարաններում։