Հիմնադրամի կատարած բարեփոխումները

 

 

ՋԷՔ ՀԷՔԻՄԵԱՆ


«Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամը «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի նորոգութեան, ինչպէս նաեւ բարեսիրական այլ աշխատանքներու կազմակերպման ու յաջող ընթացքներու համար կը պարտի անշուշտ, ազգին նուիրեալ մաքրամաքուր անձի մը՝ Ջէք Հէքիմեանի թողած ժառանգութեան, մարդ մը, որ մահացաւ 2000 թուականի Ապրիլին, ճիշդ այն ամիսներուն, երբ Երեւանի մէջ կը քալէր արդէն սփիւռքահայ ուսուցիչներու դասընթաքին տենդոտ նախապատրաստութիւնը», պատմում է հիմնադրամի Նիւ Եորքի մասնաճիւղի գործադիր տնօրինուհի Իրինա Լազարեանը։ Նրա զրուցակիցներն են Սրբուհի Մառքը եւ Զարմինէ Պօղոսեանը։ Վերջինս տեղի «Սրբոց Նահատակաց» վարժարանի տնօրէնն է։

«Հայաստանը հոն պիտի մնա՞յ երբ մենք մեկնած ըլլանք այս աշխարհէն»

Այո՛, պիտի մնայ այնքան ատեն որ Դիտրոյթի Ֆարմինկթըն Հիլլզ Միչիկընէն Ճէք Հէքիմեանին նման աւելի թիւով Հայեր գոյութիւն ունենան:
Հեքիմեան ծնած էր Տիտթրոյթ 1923ին։
Կեանքին գլխաւոր ծառայութիւններուն առանցքը զինուորական շրջանակն ու հայկական միջավայրին խոր նուիրաբերումն էին:
Մասնակցած էր Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին, հերոսցած անձ մըն էր՝ կուրծքը շքանշաններով բեռնաւորած բարձրաստիճան զինոուրական մը։ Ան կþաշխատէր ապահովութեան կենտրոնական գրասենեակէն ներս. հասած էր Միչիկընի Նահանգային արդիւնաբերական ապահովութեան գրասենեակի պետի պաշտօնին, արժանանացած կարգ մը բարձր գնահատութիւններու: Իսկ զինծառայութենէն արձակուելէն ետք ուսանած էր Տիթրոյթի Համալսարանէն ներս:
Հեքիմեան սիրով եւ անձանձիր իր ազատ ժամանակն ու անսպառ կարելիութիւնները ընծայեց՝ ազգային միջավայրին ու գաղափարներուն ծառայելով: Իր ջանքերուն շնորհիւ է որ կը գործէր Տիրպորն -Միշիկընի 151 անձերու համար յատկացուած բաժիններով «Սուրբ Սարգիս» թոշակառուներու բնակավայրը, հայաստանցիներու «տխուր» բառով մը՝ «ծերանոցը», որ իր գործունէութիւնը ծաւալած է ԱՄՆ-ի Բնակարանային - Քաղաքաշինութեան գրասենեակի միջոցներով։ Իր կենդանութեան շրջանին «անհանգիստ Ճէքը» անձամբ կը հետեւէր հաստատութեան կառավարման աշխատանքներուն: Բոլորը կը հիանային այդ նուիրական անձովը՝ շռայլ հոգի, շէն միտք, Հայաստանով տրոփող սիրտ ...
Ան մեծապէս տպաւորուած էր «Հայաստան» Հիմնադրամի ԱՄՆ արեւելեան մասնաճիւղի աշխատելաձեւով եւ ոճով։ Վստահութիւն տածելով Հայաստանի եւ Ղարաբաղի մէջ վիթխարի ծրագրերու իրագործումի հանդէպ, տարած հսկայ աշխատանքներուն արդիւնքները քննելով՝ Ճէք Հէքիմեան իր առաջին խոշոր նուիրատուութիւնը ըրաւ 1993-ին։ Իսկ 1995- ին ան արդէն հիմնադրամի գլխաւոր մշտական բարերարներէն էր:
«Հայաստան» Հիմնադրամի ԱՄՆի մասնաճիւղի համար նրա կտակած մեծագոյն յիշատակը եղաւ վերջին տարիներուն, երբ համահայկական կառոյցը վիթխարի բաժին մը ստացաւ Ջէք Հէքիմեանի ժառանգութենէն: Հէքիմեան միշտ ներկայ է մեր մէջ եւ Հայաստան իր թողած ժառանգութիւնով, որ յատկանշա-կանօրէն կ'իմաստաւորէ Հայաստան Հիմնադրամի ծրագիրներուն իրագործումը:
Տիկին Սրբուհին եւ Տիկին Զարմինէն հիմնադրամի Նիւ Եորքի մասնաճիւղի գործադիր տնօրինուհի Իրինա Լազարեանին սիրով տեղեկացրին, որ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնում, ուր իրենք եղել են, հենց մուտքի մօտ, նրա լուսանկարն է՝ Նոր Ջուղայից բերուած շքեղ շրջանակի մէջ։ Կենտրոնում նրա յիշատակը բարձր են պահում։

Զարմինէ Պօղոսեան
«Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի Նիւ Եորքի մասնաճիւղ

 

ԿՐԹԱԿԱՆ ՆՈՒԻՐՈՒՄԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴՆԵՐ

***
«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնը համագործակցել է Հիմնադրամի հետ վերջին երկու գործադիր տնօրէններ Վահան Տէր - Ղեւոնդեանի (1999 2003) եւ Նաիրա Մելքումեանի (2003ից մինչեւ այժմ) պաշտօնավարութեան շրջաններին։
Վահան Տէր Ղեւոնդեանը մեզ համար սկիզբների սկիզբ է։ Նրա անսահման նուիրումի շնորհիւ հնարաւոր եղաւ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի նորոգութիւնը դարձնել Հիմնադրամի յատուկ Ծրագիր։ Նա ինքը գտաւ աջակցութեան անհրաժեշտ միջոցները եւ սատար կանգնեց դրանց հաստատմանն ու իրագործմանը։ Ներշնչեց վստահութիւն եւ դարձաւ յուսալի կամուրջ Հայրենիք Սփիւռք կրթական ոլորտի միասնութեան ճանապարհին։
Նաիրա Մելքումեանը շարունակեց սկսուած նախաձեռնութիւնների շղթան։ Յատկապէս կար ցանկութիւն՝ աջակցելու ուսումնական վերապատրաստութեան աշխատանքներին, ինչպէս հայրենի, այնպէս էլ սփիւռքահայ ուսուցիչների պարագային: Այստեղ եւս կային աւանդոյթներ, եւ Հիմնադրամն ու Կենտրոնը միասնական ջանքեր գործադրեցին դրանց պաշտպանութեան ու շարունակականութեան համար։

«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի վերակառուցումն ու կահաւորումը «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի հերթական կրթական ծրագրերից մէկն էր, թէեւ այնիր իւրայատկութեամբ եւ իր առջեւ ծառացած խնդիրներով՝էապէս տարբերւում էր միւսներից: Ինչո՞ւ. առաջին անգամ ստեղծուեց մի օղակ, որ պիտի ծառայէր Սփիւռքիկրթական շահերին:Խ. Աբովեանի անուան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի քառայարկ քարէ մասնաշէնքը կառուցուել է անցեալ դարի 50-ական թուականների վերջին: Նրա չորրորդ յարկն էլ զբաղեցնում է «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնը:
Ամբողջ շինութիւնը գտնւում էր անմխիթար վիճակում. ջրատարները քայքա-յուած էին, ծակուած խողովակների միջով ջուրն անարգել թափւում էր վերին յարկե-րից, իսկ սանհանգոյցները շահագործւում էին ամենաթողութեան պայմաններում, յա-ճախ նաեւ ամիսներով՝ առանց ջրի: Լսարանները, ուր անցնում էին Կենտրոնի կազ-մակերպած վերապատրաստութեան դասընթացները, յիշեցնում էին անցեալ դա-րասկզբի խուլ գիւղական տնակների սենեակներ՝ ճաքճքած պատերով, դուրս թռած սեւացած մանրայատակով, թափուած ջրերից գոյացած խոնաւ խոռոչներով:
Թէեւ վերջին տարիներին շէնքում գործող մասնաւոր համալսարանների վարչական յարկաբաժինները մասնակի նորոգութիւններ իրականացրին, սակայն ուսուցման շահեկան կազմակերպումը դեռեւս անլուծելի էր մնում: Բացի դրանից՝ կար նաեւ հայաստանաբնակ եւ սփիւռքահայ ուսուցիչներին Կենտրոնում յաւուր պատշաճի ընդունելու խնդիրը, Հայաստանի եւ Սփիւռքի միջեւ մի շարք կրթական ծրագրերի կազմակերպման համար տարրական պայմանների անհրաժեշտութիւնը: Նման պարագային դիւրին չէր աշխատել, բայց «Սփիւռք» Կենտրոնը շարունակում էր իր կրթամշակութային գործունէութիւնը։

Չստանալով պետական որեւէ հոգածութիւն՝ Կենտրոնն ի վերջոյ որոշում է գնալ ինքնուրոյն լուծումների։ Նրա խնդրանքով 1999-ին ՀՀ ԿԳ նախարարութիւնը միջնորդում է «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամին՝ «Սփիւռք» Կենտրոնին յատկացուած տարածքը վերակառուցելու եւ կահաւորելու առաջարկով: Նախարար Եդուարդ Ղազարեանը ՀՀ Նախագահի ցուցումով Հիմնադրամի ղեկավարների եւ շինարարական կազմակերպութիւնների հետ հետեւողականօրէն եւ պարբերաբար կազմակերպում է տարաբնոյթ խորհրդակցութիւններ գործնական խնդիրներ կարգադրելու համար:

Հիմնադրամն ընդառաջ գնաց այս ցանկութեանը, եւ շնորհիւ Սեդա եւ Սարգիս Դէմիրճեանների (Դիտրոյթ, ԱՄՆ) տրամադրած գումարի՝ կազմուեց նախագծային փաթեթ՝ ճարտարապետ Միքայէլ Միսաքեանի (Երեւան) հեղինակութեամբ:
Ծրագիրը ներկայացուեց Հիմնադրամի Հոգաբարձուների Խորհրդի 2000 թ. տարեկան նստաշրջանին: Խորհրդի անդամները Ապրիլի 15-ին այցելեցին Կենտ-րոն, տեսան պայմանները, լսեցին տնօրէնի ներկայացրած ծրագրերի ու առաջարկ-ների մասին, գնահատեցին Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւններում հաստատութեան բարձր դերը:

Երկու օր անց Հոգաբարձուների Խորհրդի անդամները 2000 թ. տարեկան նստաշրջանին լսեցին Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Վ. Տէր - Ղեւոնդեանի առաջարկը՝ Հիմնադրամի առաջիկայ նախագծերում «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի նորոգութիւնների, կահաւորման եւ սարքաւորումներով յագեցման կրթական յատուկ ծրագիր ընդունելու մասին։ Գործադիր տնօրէնը կարեւորեց Կենտրոնին օժանդակելու անհրաժեշտութիւնը, սփիւռքահայ եւ հայրենի ուսուցիչների վերապատրաստութիւնը, հայագիտական առարկաների դասաւանդման եւ կրթական ծրագրերի իրականացման ազգային - ռազմավարական նշանակութիւնը:
Առաջարկն ընդունուեց միաձայն։ Արժանանալով Հանրապետութեան Նախագահի հաւանութեանը՝ Հիմնադրամը ձեռնամուխ եղաւ միջոցների հայթայթման։
2000 թ. Մայիսի 18-ի ՀՀ կառավարութեան մարդասիրական օգնութեան կենտրոնական յանձնաժողովի հերթական նիստում, որը վարում էր նրա նախագահ Գագիկ Մարտիրոսեանը, նոյնպէս հաստատուեց վերակառուցման ծրագիրը:
Եւս մէկ անգամ անհրաժեշտ է ընդգծել, որ «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամը ձգտել է պաշտպան լինել Կենտրոնի մի շարք նախաձեռնութիւններին: Եթէ Կենտրոնն այսօր վերելք ու համբաւ ունի, այն նաեւ պայմանավորուած է Հիմնադրամի հետ համագործակցութեան փաստով:

2001 թ. աշնանը Հիմնադրամի Նիւ Եորքի մասնաճիւղը, որի նախագահը Գէորգ Թորոյեանն է, կարեւորելով «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի դերն ու նշանակութիւնը ազգային կրթութեան միասնական հունի ձեւաւորման մէջ, յանձն առաւ ծրագրի ֆինանսաւորումը։
Ուաշինգթոնից հայորդի բարերար, ԱՄՆ Պաշտպանութեան նախարարութեան երբեմնի պատասխանատու աշխատակից, լուսահոգի Ջէք Հէքիմեանի նկարը կտակը, որ նախատեսուած էր ինչ-որ կրթական ծրագրի իրականացման համար, նպատակաուղղուեց այդ շնորհակալ գործին:
Վիթխարի էր այս հարցում Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Վահան Տէր - Ղեւոնդեանի անձնական խանդավառ մօտեցումը։
Մինչ այդ արդէն «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամին 2001-ի Մայիսի 30-ին «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի համար ԱՄՆ-ի «Los Angeles United Investiment Co» ընկերութեան անունից տնօրէն, դոկտոր Մայքլ Եուսուֆեանը, որը Լոս Անճելըսում բարեսիրական բազմաթիւ նախաձեռնութիւնների հեղինակ է, որը քաղաքի «Ս. Սահակ - Ս. Մեսրոպ» վարժարանի հիմնադիր տնօրէնն է, առաջին ներդրումն էր կատարել՝ 2.000 ԱՄՆ դոլար տրամադրելով Հիմնադրամին։
Աւելի ուշ, 2004 թ. Նոյեմբերին, նա Կենտրոնի համար ծովային ճանապարհով առաքեց ամերիկեան լաւագոյն մակնիշի համակարգիչ։ «Քրիստոնէութենէն քաղած եմ բարի, առաքինի աշխատանքը գնահատելու ուժը։ Այդ ճամբով է որ Քրիստոնէութիւնը մարդկայինի զօրութիւն կը պաշտպանէ իմ հոգիիս խորերը», այսպէս է բացատրում նա իր մօտեցումներն ու հաւատը։
2002 թ. սկզբին՝ «Հէքիմեան» հիմնադրամի գումարի առաջին խմբաքանակը ստացուելուն պէս, Հիմնադրամը ձեռնամուխ եղավ շինարարութեան կազմակերպա-կան ընթացքին. յայտարարուեց մրցոյթ, որը շահեց «Ա.Դ.Ա.Ն.Ա» շինարարական կազմակերպութիւնը:
Դժուարին աշխատանք էր սպասւում ... Օգտագործելով շէնքի իւրայատկութիւնները, մասնաւորապէս բարձրադիր առաստաղի նախապայմանը՝ շինարարները չորրորդ յարկում կառուցեցին երկյարկանի ընդարձակ շինութիւն՝ էապէս ամրացնելով հին շէնքը՝ հիմերից մինչեւ տանիք:

Շինարարական աշխատանքներն ընթացան լայն թափով:
Կառոյցը նոր տեսք ստացաւ՝ ուղղորդուած մանրայատակով, առանձին ջրատարով, ժամանակակից ջերմային եւ օդափոխիչ համակարգերով: Ներքեւի յարկը զբաղեցրին երեք լսարաններ եւ մէկ ընդարձակ սրահ, որ նախատեսուած է գիտական նստաշրջանների, հանդիսութիւնների համար, երկու սանհանգոյց, իսկ վերին յարկում տեղաւորուեցին ութ հազար գրքերի համար նախատեսուած գրապահոցը, 25 տեղանոց ընթերցասրահ, ընդունարան, համակարգչային կենտրոն, տնօրէնի աշխատանքային եւ գիտական սենեակներ, փոքրիկ խոհանոց, երկու սանհանգոյց:
Շինարարութիւնը նոյն տարուայ Նոյեմբերին մօտեցաւ աւարտին։

 

Կենտրոնի լսարանները արդէն վերանորոգուած են

Հիմնադրամը Կենտրոնը յագեցրեց "Pentium 4" կարգի չորս համակարգիչներով, լազերային սկաներով եւ տպիչով, ներքին համացանցով, մոդէմով, բազմացնող «Canon» սարքով, «Ariston» տաքացուցիչով, հեռատեսիլով, տեսագրիչ սարքով, երաժշտական կենտրոնով:
Նկատի ունենալով շէնքի միւս հատուածների երեք սանհանգոյցների եւ տարածքին յարող նախասրահի անմխիթար վիճակը՝ Հիմնադրամը ընդառաջ գնաց Կենտրոնի յատուկ խնդրանքին եւ նպատակայարմար գտաւ ընդլայնել շինարարութեան ծաւալները, վերակառուցել դրանք հիմնաւորապէս, ինչի հետեւանքով միայն աշխատանքային ժամկէտները երկարաձգուեցին: Լրացուցիչ նորոգուեցին շէնքի այլ հատուածների վեց ուրիշ մեծ լսարաններ՝ իւրաքանչիւր յարկի վրայ երկուական: Կենտրոնի խնդրանքով մուտքի մօտ դրուեց յաւելեալ ալիւմինէ դուռ:
Իսկ Հիմնադրամի Կանադայի վարչութեան Տորոնտոյի մարմնի լիազօր պատասխանատու Մկրտիչ Մկրտչեանը 2002-ին «Սփիւռք» Կենտրոնին աջակցեց ձեռք բերելու շերտավարագոյրների մի ստուար քանակ: Նա 2003-ին աջակցութիւնը շարունակական բնոյթ կրեց։ Մեր բարեկամների ջանքերով Կենտրոնը հարստացաւ նաեւ գորգերով։
Մեծ նուէր ստացաւ համալսարանը, ուսուցչութիւնը, հայրենի մտաւորականութիւնը եւ յատկապէս ուսանողները, որոնց անգամ տարրական առողջապահական հարցերը համալսարանի վարչատնտեսական բաժինը տարիներ շարունակ զլացել է կամ չի կարողացել լուծել:

 

***


«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի բացման արարողութիւնը տեղի ունեցաւ 2002 թ. Նոյեմբերի 4-ին:
Հանդիսութեանը ներկայ էին ՀՀ ԿԳ Նախարար Լեւոն Մկրտչեանը, «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Վահան Տէր - Ղեւոնդեանը, Ազգային Ժողովի պատգամաւորներ, մանկավարժական համալսարանի ղեկավարներ, դասախօսներ, այլ հիւրեր:
Հնչեցին շնորհաւորանքի բնաբուխ խօսքեր:
Նախարար Լեւոն Մկրտչեանը, ողջունելով բոլոր ներկաներին, բարձր գնահատեց Կենտրոնի կատարած աշխատանքը եւ նրա իրականացրած կրթական կարեւոր ծրագիրը. «Կենտրոնի գոյութիւնը յոյժ անհրաժեշտ է. Հայաստան - Սփիւռք յարաբերութիւններում կրթական ոլորտն առաջնային կարեւորութիւն ունի, որի աշխատանքների կազմակերպման գործում այս կառոյցի դերը անփոխարինելի է, - եւ ապա դիմեց համալսարանի ղեկավարութեանը, - ուշադրութեան կենտրոնում պահէք կրթական այս օղակը. մեր վաղուայ օրը մենք կերտում ենք այսօր, ուստի եւ հոգածութիւնը ուսուցչի, սաների հանդէպ մեր ապագայի գրաւականն է»:
Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Վահան Տէր - Ղեւոնդեանը ամփոփիչ խօսքում ասաց. «Հիմնադրամն իր ստեղծման օրուանից զանազան ծրագրեր է կեանքի կոչել, որոնցից իւրաքանչիւրի իրականացումը կարեւոր էր իւրովի. խօսքը վերաբերում է ե՛ւ ճանապարհների, ե՛ւ բնակելի շէնքերի կառուցմանը, ե՛ւ, ասենք, առողջապահական կամ գիտական մշակութային ոլորտներում կատարուող բարենորոգումներին եւ այլն:
Տարաբնոյթ են մեր աշխատանքները, սակայն, պէտք է նշեմ, որ «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի վերակառուցումը մեր կրթական ծրագրերի կողքին առանձնանում է իր բացառիկութեամբ, քանի որ սա մի կառոյց է, որի աշխատանքներն ուղղուած են յօգուտ Սփիւռքի կրթական շահերի:
«Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամը սատարել եւ սատարելու է Կենտրոնի աշխատանքներին: Մեր նպատակն է կայուն, միասնական կրթական դաշտ ստեղծել ճակատագրով երկփեղկուած հայութեան հատուածների միջեւ, եւ «Սփիւռք» Կենտրոնն այդ խնդրի իրականացման գործում իր էական դերն ունի»:

Շուրջ ինն ամիս տեւած շինարարական աշխատանքների ընթացքում Կենտրոնի հանգրուանը մի փոքրիկ լսարան էր, ուր տեղափոխել էին իրերը՝ պահարաններ, սեղաններ, գրքեր։ Պայմանները բարւոք չէին, համալսարանը (ռեկտոր Միսաք Դաւթեան, տնտեսական գծով պրօռեկտոր Անատոլի Սահակեան) անկարող գտնուեց ժամանակաւորապէս մէկ լսարան տրամադրելու, կարծես իր համար չէին այս ամէնը։ Ինչո՞ւ մեզ պիտի, ասենք, աջակից լինէր «Հիւսիսային» համալսարանը (ռեկտոր Բորիս Մակիչեան), որը պիտի իր վարձած սենեակը մէկ տարի շարունակ անհատոյց տրամադրէր... մանկավարժականի կրթական կարիքի համար։
Այս պայմաններում են իրականացուել հայրենի ուսուցիչների վերապատրաստութեան դասընթացները, ինչը նման պայմաններում, ի հա՛րկէ, դիւրին չէր:
Իսկ այժմ, երբ ստեղծուած են բոլոր պայմանները ըստ արժանւոյն իրականացնելու ցանկացած ուսումնական աշխատանք, ուսանողներն ու ուսուցիչները ոգեւորութեամբ են լծուած աշխատանքի. չէ՞ որ նման պայմաններ երբեւէ չեն եղել:
Համալսարանի նորանշանակ ռեկտոր Արտուշ Ղուկասեանը շինարարութիւնը իրագործած անձանց («Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Վահան ՏէրՂեւոնդեան, շինբաժնի պետ Արմէն Ջանունց, նախագծի հեղինակ ճարտարապետ Միքայէլ Միսաքեան, շինարարութեան ղեկավար Աշոտ Դաւթեան) պարգեւատրեց Համալսարանի Պատուոգրով։


***

Կատարուած աշխատանքները գնահատեցին «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի Հոգաբարձուների խորհրդի փոխնախագահ, Հայրենիք - Սփիւռք պետական մշտական յանձնաժողովի փոխնախագահ, ՀՀ Սահմանդրական Դատարանի Նախագահ Գագիկ Յարութիւնեանը եւ ՀՀ ԱԳ Նախարար Վարդան Օսկանեանը։
Վերջինս մասնաւորապէս ընդգծել է. «Ես Սփիւռքի հոգեբանութիւնը լաւ եմ հասկանում։ Պետական ռազմավարութեան հիմնական մաս է կազմում սփիւռքահային հայրենիքի կրթամշակութային դաշտը սնուցանելը, նրա մէջ հայը զօրացնելը։
Կրթութիւնը, ասել է թէ՝ Սփիւռքի ուսուցիչն է սփիւռքահայի ապագան, այսօրուայ հայ զաւակի ազգային ինքնութեան երաշխիքը։ Ահա թէ ինչու միշտ պաշտպանել եմ ազգային կրթութեան ամրապնդմանն ուղղուած հայրենիքի քայլերը։ Երանի թէ Հայաստանի մէջ նման Կեդրոններ շատ լինէին։ Ողջունում եմ համահայկական ուշադրութեան պտուղ այս շինարարութիւնը ու վստահութիւն յայտնում, որ Ձեր առաքելութիւնը շարունակութիւն պիտի ունենայ։
Դուք նկատո՞ւմ էք, թէ ինչքան է զօրացել երկխօսութիւնը Սփիւռքի հետ, ինչքան համաժողովներ ու հանդիպումներ են տեղի ունենում։ Եղէք Սփիւռքի հայեցի ապագայի համար կրթական նախաձեռնութիւնների առաջամարտիկ, եւ ես ձեր կողքին եմ»։
«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնն այլեւս ունի իրական պայմաններ գիտական նստաշրջաններ, յոբելենական երեկոներ կազմակերպելու համար: Բայց նրա հիմնական ծրագիրը, նրա գերխնդիրը ամէնից առաջ հայ ուսուցիչների վերապատրաստումն է ու պատրաստութիւնը, նրա նպատակը՝ արեւմտահայ գրամշակութային արժէքների հանդէպ շարունակական պաշտպանութիւնը, կարգախօսը՝ միասնական կրթական ճանապարհ։
Այժմ այս ամէնը մտել է զարգացման նոր հուն:

 

ԱՐՄԷՆ ՋԱՆՈՒՆՑ
«Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի շինարարութեան բաժնի պետ

2002ին «Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնի վերակառուցումը ես համարում եմ «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի իրականացրած ամենայաջող ծրագրերից մէկը: Բազմաթիւ աշխատանքներ ենք կատարել, սակայն այս մէկը բացառիկ էր իր տեսակի մէջ: Ստեղծուեց մի կառոյց, որի նպատակը բուն Սփիւռքի կրթական շահերին ծառայելն էր, այսինքն՝ այստեղ աշխատում է Հայաստան - Սփիւռք հետադարձ կապը: Ճիշդ է, ներդրումը եկել էր Սփիւռքից, բայց տուեալ դէպքում նախաձեռնութիւնը բխում էր Հայաստանից եւ ուղղուած էր առաջին հերթին Սփիւռքի կրթամշակութային խնդիրներին:
Երբ եկաւ ծրագիրն իրականացնելու շրջանը, մենք յայտնուեցինք անելանելի իրավիճակում: Ինչո՞ւ: Կառոյցը կար, սակայն պայմանները խիստ անմխիթար էին, եւ հնարաւորութիւն չունէինք նախագծին համապատասխան շարժուելու:
Բարեբախտաբար, շինութեան առաստաղը բաւական բարձր էր, եւ մենք մեր գործընկեր «Ամֆորա» ճարտարապետական խմբի հետ միասին օգտագործեցինք այս առաւելութիւնը՝ նախկին մարզադահլիճի ընդհանուր տարածքը վերածելով երկյարկանի կառոյցի, ինչը մեզ լիովին հնարաւորութիւն ընձեռեց իրականացնելու շինարարութիւնը: Կառուցուեցին լսարաններ, գրադարան, համակարգչային սենեակ, ե՛ւ, ի հարկէ, Կենտրոնի վարչական մասը:
Լարուած եւ յիշարժան օրեր: Աշխատել ենք մեծ սիրով ու ջերմութեամբ, ինչը, կարծում եմ, պակաս կարեւոր չէր: Յիշում եմ, որ շինարարները ոգեւորութեամբ էին լծուած իրենց գործին. նրանց յատկապէս խանդավառում էր տնօրէն Դանիէլեանի հոգատար, պարզ խօսքը։ Իրենք էլ իրենց հերթին ջանում էին, որ մէկ օր շուտ աւարտուի Կենտրոնի շինութիւնը։
Այսօր արդէն յիշողութիւնների գիրքը թերթելիս մտաբերում ենք գեղեցիկ, հաճելի պահեր, որոնք բնաբուխ ցանկութիւն են առաջացնում աշխատանքների աւարտից յետոյ էլ, առիթի դէպքում, կրկին ու կրկին այցելելու «Սփիւռք» Կենտրոն, տեսնելու հին բարեկամներին, որոնք փոքրաթիւ են, բայց հարազատ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ տեսնելու, թէ ինչպէս է պահպանւում շինութիւնը: Այստեղ կարեւոր բարոյական պահ կայ. իբրեւ շինարարներ՝ մենք «չենք փախչում», եւ սա խորացնում է կապը։
Շինարարութեամբ գործը չաւարտուեց: Կար նաեւ կահաւորման հարցը: Չմոռանանք, որ Կենտրոնը մանկավարժական համալսարանի շէնքի վերին յարկում էր եւ կար օդափոխութեան խնդիրը: Պէտք էր ապահովել այնպիսի ջերմային կարգ, որ մարդիկ կարողանային աշխատել: Արեցինք։
Ցաւօք, այն շուտ շարքից դուրս եկաւ, եւ այժմ Կենտրոնը նորից կանգնել է հին տաշտակի առջեւ։ Վստահ եմ, ջերմութիւնը կը կարգաւորուի. տեխնիկական հարց է։ Չէ՞ որ տաք, ջերմ, կայուն մթնոլորտ արդէն ստեղծել է Կենտրոնը Սփիւռքի եւ Հայաստանի կրթական դաշտում։